جواد محدثى
58
فرهنگ عاشورا ( فارسي )
امّ سلمه همسر گرامى رسول خدا « ص » و از سابقين در اسلام و از مهاجران به حبشه بود . از زنان خردمند عصر خويش به شمار مىرفت . نامش هند بود . پس از بازگشت از حبشه ، به مدينه هجرت كرد . شوهرش ابو سلمه در جنگ احد مجروح و سپس شهيد شد . پيش از جنگ احزاب به همسرى پيامبر در آمد و سرپرستى فاطمهء زهرا « ع » را بر عهده گرفت . « چون حسين « ع » به دنيا آمد ، عهدهدار نگهدارى او شد » . « 1 » امّ سلمه پس از رحلت رسول خدا « ص » همواره هوادار اهل بيت ماند و سالها بعد ، از مخالفان سرسخت معاويه بود و طىّ نامهاى از برنامههاى معاويه در سبّ و لعن امير المؤمنين « ع » انتقاد كرد . « 2 » اين بانوى بزرگوار ، از راويان حديث از پيامبر بود . حسين بن على پيش از سفر به كربلا ، علم و سلاح پيامبر و ودايع امامت را به او سپرد تا از بين نرود . درخواست آنها نشانهء امامت بود . او هم آنها را به امام سجاد تحويل داد . « 3 » اين ، مكانت عظيم او را نزد اهل بيت مىرساند . امّ سلمه ، از طريق رسول خدا « ص » پيشاپيش از ماجراى كربلا و شهادت امام حسين « ع » خبر داشت . پيامبر ، مقدارى از خاك كربلا را به امّ سلمه داده بود و در شيشهاى نگهدارى مىشد . حضرت فرموده بود هرگاه ديدى كه اين خاك ، به خون تبديل شد ، بدان كه فرزندم حسين « ع » كشته شده است . روزى امّ سلمه در خواب ، رسول خدا را با چهرهاى غمگين و لباسى خاكآلود ديد ، كه حضرت به او فرمود : از كربلا و از دفن شهدا مىآيم . ناگهان از خواب برخاست ، نگاه به آن شيشه كرد ، خاك را خونين يافت ، دانست كه حسين « ع » شهيد شده است و صدايش به صيحه و شيون بلند شد و همسايگان آمدند و ماجرا را بازگفت . « 4 » آن روز را به ياد سپردند كه دهم عاشورا بود ، بعد از بازگشت اهل بيت به مدينه ، روز خواب را با روز شهادت امام ، مطابق يافتند . اين ماجرا در روايات ، به « حديث قاروره » معروف است . پس از واقعهء كربلا ، وى به عزادارى بر شهيدان كربلا پرداخت و بنى هاشم به تعزيت و
--> ( 1 ) - بحار الأنوار ، ج 43 ، ص 245 . ( 2 ) - دائرة المعارف تشيع ، واژهء « امّ سلمه » . ( 3 ) - بحار الأنوار ، ج 26 ، ص 209 ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 235 ، اثبات الهداة ، ج 5 ، ص 216 . ( 4 ) - همان ، ج 45 ، ص 89 ، 227 و 232 ، ج 44 ، ص 225 ، 231 ، 236 و 239 ، اثبات الهداة ، ج 5 ، ص 192 ، امالى صدوق ، ص 120 .